Online User دسته بندی سیستم های کاری بر اساس ارگونومی - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

دسته بندی سیستم های کاری بر اساس ارگونومی
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ۱٠:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/٥
 

سیستمهای کاری می توانند بصورت انفرادی یا گروهی باشند.

  • سیستم انفرادی: در چنین سیستمی، ساختار بصورت کلاسیک و سنتی سازماندهی شده است، یعنی هر یک از کارکنان یک وظیفه مشخصی را انجام می دهد و فقط در قبال انجام وظیفه محوله مربوط به خود مسئول می باشد. برای هر قسمت از تولید نیز که شامل وظایف متعددی می باشد که بوسیله کارکنان مختلف انجام داده می شوند یک سرپرست وجود دارد که مسئول رسیدن به اهداف تولیدی می باشد که توسط مدیریت برای آن بخش از تولید تعیین شده است.
  • سیستم کار گروهی : امروزه در سراسر دنیا و در بسیاری از کارخانجات، ادارات، معادن و ... طراحی وظایف بصورت گروهی جایگزین طراحی انفرادی وظایف شده است. در این نوع سیستم کاری، مجموعه ای از کارکنان بصورت گروهی مسئول انجام مجموعه ای از وظایف هستند. سیستم کار گروهی از آنجا که مسئولیت و استقلال بیشتری به افراد می دهد و با تشکیل گروههای کاری باعث چند مهارتی شدن آنها و انسجام گروه و پشتیبانی گروه از افراد می شود، از نظر ابعاد روانی – اجتماعی کار دارای مزیتهای زیادی نسبت به سیستم کار انفرادی می باشد. در ضمن با توجه به اینکه در این نوع سیستمهای کاری از تکنولوژی مدرنتر و سالمتری استفاده می شود، طراحی کار و فرآیند تولید نیز بسیار انسانی تر از کار انفرادی می باشد که در آن انسان معمولا تحت فشار روحی و جسمی کار تکراری و یکنواخت و ریتم سریع تولید است.

سیستمهای کاری را از نظر محل کار نیز می توان به چند دسته تقسیم کرد که می توانند بصورت گروهی یا انفرادی طراحی شوند.

  • سیستم کاری مستقر در یک محل: در این نوع سیستمها، افراد، ماشین آلات و ابزار، مواد، ... در یک محل مشخص مستقر هستند. ورودی سیستم در آن محل تحویل گرفته می شود (مواد اولیه، قطعات،...) و خروجی سیستم نیز در همان محل تحویل داده می شود (محصولات، خدمات،...).
  • سیستم کاری غیر مستقر در یک محل: در چنین سیستمی افراد، ماشین آلات و ابزار، مواد، ... در یک محل مشخص باقی نمی مانند بلکه پس از مدتی برای انجام کار و ادامه آن به محلهای دیگری نقل مکان می کنند. معمولا کارهای تعمیراتی، خدماتی (خدمات مهندسی)، ساختمانی و کشاورزی از این نوع کارها هستند.
  • سیستم کاری ثابت: در این نوع سیستم کاری، فرد یا گروه، در یک نقطه از خط تولید با ابزار و ماشین آلات ثابتی یا بر روی خط تولید متحرکی بکار مشغول است. در این نوع سیستم کاری تحرک بسیار کم است و کار بصورت استاتیک انجام می شود.
  • سیستم کاری متحرک با چند مکانی: در این نوع کارها، وظایف بوسیله یک نفر با چند نفر در چند جا انجام می پذیرند. مثلا یک نفر ممکن است راه اندازی، مراقبت و سرویس چند ماشین نساجی را در یک قسمت از کارخانه بعهده داشته باشد. چنین وظایفی، از آنجا که بصورت دینامیک انجام می پذیرند، نسبت به سیستم کاری ثابت از خسته کنندگی کمتری برخوردارند.

سیستمهای کاری را از نظر محتوای وظایف (وظایف ساده، گسترده، و غنی شده، چرخشی،....)، از نظر فرآیند و جریان عملیات (چگونگی تلافی عملیات اجرائی) و بالاخره از نظر تکنولوژی (تکنولوژی ایستا، سنگین، نیمه سبک، تکنولوژی مکانیکی، الکترونیکی، کامپییوتری، رباتی،...) نیز می توان به دسته بندیهای مختلفی تقسیم کرد که بعلت خارج شدن از موضوع به آنها در اینجا نمی پردازیم. در ادامه این فصل و در صفحات بعدی کوشش خواهیم کرد تا طراحی محل کار را از زاویه آنتروپومتری (یا علم آگاهی به ابعاد و اندازه های بدن انسان و کاربرد آنها) مورد بررسی خود قرار داده، و طراحی محل کار را برای کارهای ایستاده، کارهای نشسته، حرکات عضلانی و غیر عضلانی،... مورد مطالعه خود قرار دهیم. سپس موضوع طراحی محل کار را از دیدگاه روانی، فنی، فیزیولوژیکی، مورد توجه قرار خواهیم داد.

مطلب مرتبط بعدی:طراحی محل کار از دیدگاه آنتروپومتری

مطلب مرتبط قبلی:مطالعه و طراحی کار با رعایت اصول ارگونومی