Online User طراحی محل کار از دیدگاه فیزیولوژیکی - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

طراحی محل کار از دیدگاه فیزیولوژیکی
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ۸:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٧/٦
 

هدف از طراحی فیزیولوژیکی محل کار انطباق روشهای کار و شرایط محیط کار با وضع جسمی انسان است. بر طبق تعریف داده شده، طراحی فیزیولوژیکی محل کار دو هدف عمده را دنبال می کند:

  1. بوجود آوردن مناسبترین شرایط محیطی که در آن عناصری مانند آب و هوا، سرو صدا، ارتعاشات، روشنایی، ... تاثیر بهینه ای بر روی انسان و کارش بگذارند.

تاثیر این عناصر بر روی انسان در محیطهای کاری به تفصیل در مطالب قبل بحث شد.

  1. بهبود درجه تاثیر کار انسان با توجه به فشار وارده بر جسمش: بنابراین درجه تاثیرات کار انسان از رابطه زیر بدست می آید :

بر اساس فرمول بالا، طراحی فیزیولوژیکی محل کار زمانی موثر واقع می گردد که نتیجه و راندمان یک سیستم کار به بالاترین حالت خود برسد و در عین حال حداقل فشار را بر انسان وارد نماید. چنین طراحی از طریق بکار گیری محدود عضلات، کم کردن دفعات، بکارگیری نیرو و انرژی، تعیین زمانهای استراحت مناسب، طراحی صحیح ماشین آلات، طراحی صحیح فرآیند تولید، طراحی صحیح محل کار، کنترل عناصر محیطی، ... به اهداف خود خواهد رسید.

درجه تاثیر کار انسان بستگی به چگونگی قرار گرفتن حالت جسمی افراد در حین کارشان و تداوم قرار گرفت آنها در این حالت دارد. بعنوان مثال یک فرد نشسته به اندازه 3 تا 5 درصد بیش از یک فرد دراز کشیده انرژی مصرف می کند و فردی که ایستاده است 8 تا 10 درصد از فرد خوابیده انرژی بیشتر مصرف می کند و بالاخره افرادی که حرکات بدنی دارند بین 30 تا 80 درصد بیشتر از یک فرد دراز کشیده انرژی مصرف می کنند (راه رفتن، خم و راست شدن ، ...) در ضمن تداوم قرار گرفتن در یک حالت بخصوص، چنانکه در بخش کارهای عضلانی گفته شد (مثلا در حالت خم شدن)، باعث بالا رفتن میزان مصرف انرژی و فشار وارده بر بدن می شود.

در بخش مربوط به آنتروپومتری طراحی محلهای کاری را با توجه به ابعاد و اندازه های بدن انسان در رابطه با کارهای نشسته و ایستاده مورد مطالعه قرار دادیم. در اینجا لازم به تذکر است که اگر فقط محیط کار به طرز مناسبی طراحی شود ولی ابزار آلات و ماشین آلاتی که با آنها افراد کار می کنند از طراحی صحیحی برخوردار نباشند. درجه تاثیر کار انسان پایین می آید. ابزار کار و قطعات مختلفشان ( مثلا دستگیره ها، دکمه ها، ...) باید طوری طراحی شده باشند که کمترین نیرو و انرژی مصرفی را از انسان بگیرند. به غیر از طراحی ابزارآلات رنگهای استفاده شده، جنس مواد استفاده شده در آنها، ... تاثیرات جسمی و روانی زیادی بر روی انسان می گذارند. بعنوان مثال دکمه های روی ماشین آلات بایستی براحتی قابل رویت و استفاده باشند و از نظر رنگ با زمینه شان تناقض داشته باشند. دستگیره ها و اهرمها با توجه به شکل دست انسان طراحی شده باشند و از جنسی باشد که براحتی مورد استفاده قرار گیرند. صفحات ارقام و نمونه ها باید موضوع قابل مشاهده باشند و در صورت بروز اشکال براحتی تشخیص داده شوند.

مطلب مرتبط بعدی: طراحی کار از دیدگاه روانی (قسمت اول)

مطلب مرتبط قبلی: مطالعه کار و حرکات غیر عضلانی