Online User منشاء پیدایش علم تحقیق در عملیات (Operations research) - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

منشاء پیدایش علم تحقیق در عملیات (Operations research)
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ۸:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/٢
 

پس از ظهور انقلاب صنعتی، جهان شاهد رشد قابل ملاحظه ای در اندازه و در نتیجه پیچیدگی سازمان ها بود. مغازه ها و کارگاه های کوچک به سرعت به شرکت های میلیون دلاری تبدیل می شدند. یکی از جنبه های این تغییرات، رشد سریع و وحشتناک تبدیل نیروی کار چند حرفه ای کم تخصص به نیروی کار یک حرفه ای با تخصص بالا بود که این امر ایجاب می کرد مدیران نیز بخش بندی شده و هر کدام مسئولیت های مرتبط با زیرمجموعه خود را برعهده گیرند. نتایج بسیار شگفت انگیز بود. با این حال، با وجود تمام مزایایی که سیستم جدید به همراه داشت، باعث خلق مشکلات جدیدی نیز شد، مشکلاتی که همچنان در بسیاری از شرکت ها و سازمان ها قابل مشاهده است. اولین مشکل تمایل بخش های مختلف سازمان به برآوردن اهداف خود و تبدیل شدن به یک امپراتوری مستقل در سازمان بود بدون آنکه به اثرات فعالیت هایشان بر اهداف اساسی کل سازمان توجه داشته باشند. مسئله دیگر این بود که پیچیدگی و بزرگی سازمان ها باعث شده بود تخصیص درست و مناسب منابع به فعالیت های مختلف سازمان کاری دشوار و گاهی غیر ممکن به نظر برسد. وجود این قبیل مشکلات و احتیاج به یافتن راهی بهتر جهت حل آنها شرایط را برای ظهور علم «تحقیق در عملیات» فراهم آورد. علمی که عموماً به اختصار علم OR خوانده می شود.

این عکس در سال 1969 در دانشکده OR دانشگاه استنفورد گرفته شده است و دانشمندان مشهور OR را در کنار هم نشان می دهد. از چپ به راست: دانتزیگ، آلن مان، فردریک هایلر، دونالد ایگلهارت، آرتور وینوت، رادولف کالمن، جرالد لیبرمن، کنث آرو و ریچارد کتل

 

ریشه های OR را باید در دهه های دور یافت، زمانیکه اولین تلاش ها جهت استفاده از تکنیک های علمی در مدیریت سازمان ها و مجموعه ها صورت گرفت. با این حال شروع فعالیت هایی که به آنها نام تحقیق در عملیات را دادند برمی گردد به فعالیت های نظامی در اویل جنگ جهانی دوم. در آن زمان به دلیل شرایط جنگی و کمبود امکانات نیاز شدیدی به روش هایی موثر برای تخصیص منابع کمیاب به عملیات های مختلف نظامی و فعالیت های مرتبط حس می شد. به همین دلیل بریتانیا و سپس ایالات متحده آمریکا تعداد زیادی از دانشمندان در علوم مختلف را فراخواندند تا به کمک آنها از روش های علمی برای حل این مشکل و دیگر مشکلات تاکتیکی و استراتژیک استفاده کنند. در نتیجه از آنها خواسته شد تا در عملیات های مختلف نظامی تحقیق و پژوهش کنند. این گروه از دانشمندان اولین تیم های OR را تشکیل دادند. این تیم ها با توسعه روش های اثربخش منجر به استفاده بهینه از رادارها شده و موجبات برتری بریتانیا را در جنگ های هوایی فراهم آوردند. همچنین نتیجه تحقیقات آنها بر روی چگونگی مدیریت حمل و نقل و دیگر زیرسیستم های امور نظامی باعث شد که در پیروز شدن بریتانیا در جنگ آتلانتیک شمالی و جنگ های دریای در اقیانوس آرام نقش به سزایی بازی کنند.

پس از پایان جنگ، موفقیت های OR در امور نظامی باعث شد تمایل در بکارگیری از آن در امور غیر نظامی شکل گرفته و اجرایی گردد. پس از جنگ توسعه صنعتی رشد بسیار فزاینده ای داشت و پیچیدگی روزافزون و تخصصی شدن سازمان ها مشکلات جدیدی را پیش روی دانشمندان قرار داد. به همین دلیل با گذشت زمان حرفه ای جدید با عنوان مشاور مدیریت شکل گرفت که شاغلان در این حرفه همان دانشمندان حاضر در تیم های OR در مدت جنگ بودند که این بار با مسائلی مشابه قبل اما با مضامین صنعتی و اقتصادی رودررو بودند. در اوایل سال 1950 این افراد کاربرد های OR را در سازمان های مختلف اقتصادی، صنعتی و حتی دولتی معرفی کردند. و این امر شرایط رشد سریع OR را در آینده فراهم می آورد.

دو عامل دیگر نیز نقش اساسی در رشد سریع این علم بازی کردند. اولین عامل پیشرفت چشم گیر بهبود در تکنیک های OR بود. پس از جنگ، بسیاری از دانشمندانی که در تیم های OR نظامی شرکت داشتند و یا در رابطه با آن مطالبی شنیده بودند بر آن شدند تا فعالیت های آنها را بررسی و توسعه دهند. مثالی مشهود در این رابطه ابداع روش سیمپلکس برای حل مسائل برنامه ریزی خطی است که توسط جرج دانتزیگ در سال 1947 صورت گرفت. جالب است بدانید بسیاری از ابزارهای استاندارد OR، مانند برنامه ریزی خطی، برنامه ریزی پویا، تئوری صف و تئوری موجودی قبل از شروع دهه 1960 شکل گرفته اند.

جرج دانتزیگ

عامل دوم که تاثیر بسیار زیادی بر رشد زمینه های مختلف OR داشت، شکل گیری عصر انقلاب کامپیوتری بود. اغلب مسائلی که OR با آنها روبرو است مسائلی بزرگ می باشند که محتاج محاسبات طولانی و پیچیده هستند. انجام این محاسبات به صورت دستی گاهی غیرممکن می نماید. بنابراین توسعه نسل کامپیوترها با توانایی انجام محاسبات میلیون ها برابر سریع تر از انسان عاملی برای رشد انفجاری OR شد. جرقه بعدی در دهه 1980 با توسعه کامپیوتر های شخصی قدرتمند و حضور مجموعه های نرم افزاری مناسب برای OR شکل گرفت. این امر موجب شد استفاده از تکنیک های OR عمومیت یابد و تعداد بیشتری از مدیران از آن استفاده نمایند. امروزه میلیون ها نفر به نرم افزارهای OR دسترسی دارند و در نتیجه طیف گسترده ای از کامپیوترها قابلیت حل مسائل OR را برای کاربران در گوشه گوشه جهان فراهم آورده اند.

پست مرتبط بعدی: ماهیت تحقیق در عملیات