Online User شاخصهای ارزیابی کمی حوادث (وفور، شیوع و شدت حوادث) را چگونه محاسبه کنیم؟ - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

شاخصهای ارزیابی کمی حوادث (وفور، شیوع و شدت حوادث) را چگونه محاسبه کنیم؟
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ۸:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٠/٢٦
 

هدف اصلی از بررسی یک حادثه جمع آوری اطلاعات لازم جهت تعیین علت و تدوین اصول پیشگیری از بروز حوادث مشابه می‌باشد. بدیهی است که جمع آوری اطلاعات باید در خصوص کلیه حوادث، حتی آنهائیکه هیچ صدماتی در بر نداشته باشند، صورت گیرد. جمع آوری اطلاعات ...

جهت مطالعه متن کامل مقاله روی "ادامه مطلب" کلیک کنید.

(1500 کلمه)

مطلب مرتبط بعدی:ایمن سازی محیط کار و حذف شرایط ...

مطلب مرتبط قبلی: پیشگیری از حوادث ناشی از کار


هدف اصلی از بررسی یک حادثه جمع آوری اطلاعات لازم جهت تعیین علت و تدوین اصول پیشگیری از بروز حوادث مشابه می‌باشد. بدیهی است که جمع آوری اطلاعات باید در خصوص کلیه حوادث، حتی آنهائیکه هیچ صدماتی در بر نداشته باشند، صورت گیرد. جمع آوری اطلاعات از طریق سوال از مصدوم، یا مشاهده کنندگان حادثه یا کسب نظر متخصصین و بالاخره پس از بازدید از محل وقوع حادثه انجام می‌پذیرد.

 

این اطلاعات را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد.

1-جمع آوری اطلاعات در مورد شخص مصدوم: که عبارت است از نام، جنس، شغل، سن، وضع خانوادگی، سابقه کار، میزان حقوق و مزایا، وضع استخدامی، مشخصات و ویژگی‌های بارز مصدوم از نظر روانی و جسمی، درصد آسیب‌دیدگی، درجه از کار افتادگی، ...

2-جمع آوری اطلاعات در مورد وقوع حادثه: این اطلاعات عبارتند از علت مستقیم و غیر مستقیم وقوع حادثه، شرایط محیطی مانند وضع روشنائی، سر و صدا، حرارت، تهویه، ...، زمان و مکان وقوع حادثه، نحوه وقوع حادثه، میزان خسارات مالی و جانی وارده از طریق حادثه، ...

از طریق تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده در مورد حوادث مختلف (مثلاً از طریق فرم‌های بیمه، ...) می‌توان اطلاعات کلی و آماری را در یک کارخانه و سپس در کل یک صنعت و همچنین در کل جامعه جمع آوری نمود. از نظر کمیته کارشناسان آمار سازمان بین‌المللی کار شاخص هائی برای میزان وفور حوادث، میزان شدت حوادث و همچنین میزان شیوع حوادث پیشنهاد گردیده است که فرمول های محاسبه آن به ترتیب عبارتند از:

شاخص وفور حادثه (Frequency Rate- FR): برای اینکه تعداد حوادث یک کارگاه را با کارگاهی دیگر با همان نوع صنعت مقایسه کنیم، بایستی تعداد کارگران را در محاسبه معیار به حساب آوریم. شاخص وفور حادثه بیانگر تعداد حوادث نا توان کننده (منجر به زمان از دست رفته کاری) در تعداد معینی ساعات کاری سالانه کارکنان است.

نحوه محاسبه:

الف: طبق نظر سازمان بین المللی کار ILO و موسسه استاندارد ملی آمریکا: میزان وفور حادثه برابر است با تعداد حوادث ضربدر یک میلیون تقسیم بر جمع کل ساعات کار مفید کارگران.

FR=

(تعداد حوادث در مدت معین) ×1000000

جمع کل ساعات مفید کار کارگران در آن مدت معین

نکته اینکه موسسه استاندارد ملی آمریکا، ضریب یک میلیون ساعت کاری را برای سازمانهای دارای 500 کارگر و بالاتر پیشنهاد کرده است.

  ب: طبق نظر سازمان ایمنی و بهداشت حرفه ای آمریکا OSHA: میزان وفور حادثه برابر است با تعداد حوادث ضربدر دویست هزار تقسیم بر جمع کل ساعات کار مفید کارگران.

نکته اینکه سازمان ایمنی و بهداشت حرفه ای آمریکا ضریب 200 هزار را برای سازمانهایی که زیر 100 نفر کارگر دارند پیشنهاد می کند.

FR=

(تعداد حوادث در مدت معین) ×200000

جمع کل ساعات مفید کار کارگران در آن مدت معین

در تنظیم آمار و محاسبه ضریب تکرار حادثه، تعداد کارگران آسیب دیده ای منظور می شود که دست کم کارگر آسیب دیده 24 ساعت تحت درمان بوده یا استراحت داشته است.

 تفسیر FR: عدد به دست آمده از فرمولهای بالا که با نام ضریب تکرار حادثه شناخته می شود به این معنا است که در مدت معین (منظور مدت معینی است که تعداد حوادث آن را در فرمول گذاشته و محاسبه کرده ایم) به ازای یک میلیون ساعت کاری (یا 200 هزار ساعت کار) این تعداد حادثه رخ داده است. به عقیده متخصصان ایمنی و حفاظت صنعتی، در صورتی که ضریب تکرار حادثه در کارخانه یا کارگاهی بین صفر تا ده باشد، آن کارخانه از نظر رعایت اصول ایمنی خیلی خوب بوده است

ضریب شدت حادثه (SR- Severity Rate): ضریب شدت حادثه نمایانگر روزهای کار تلف شده است.

نحوه محاسبه:

الف: طبق نظر سازمان بین المللی کار ILO: ضریب شدت حادثه از تقسیم مجموع روزهای تلف شده به علت حادثه در یک مدت معین ضربدر هزار تقسیم بر جمع کل ساعات کار مفید کارگران در همان مدت معین بدست می آید.

SR=

(تعداد روزهای تلف شده به علت حادثه در مدت معین) ×1000

جمع کل ساعات مفید کار کارگران در همان مدت معین

   

 ب: طبق نظر انجمن آمریکایی بررسی حوادث: ضریب شدت حادثه از تقسیم مجموع روزهای تلف شده به علت حادثه در یک مدت معین ضربدر یک میلیون تقسیم بر جمع کل ساعات کار مفید کارگران در همان مدت معین بدست می آید.

SR=

(تعداد روزهای تلف شده به علت حادثه در مدت معین) ×1000000

جمع کل ساعات مفید کار کارگران در همان مدت معین

  ج: طبق نظر سازمان ایمنی و بهداشت آمریکا OSHA: ضریب شدت حادثه از تقسیم مجموع روزهای تلف شده به علت حادثه در یک مدت معین ضربدر دویست هزار تقسیم بر جمع کل ساعات کار مفید کارگران در همان مدت معین بدست می آید.

SR=

(تعداد روزهای تلف شده به علت حادثه در مدت معین) ×200000

جمع کل ساعات مفید کار کارگران در همان مدت معین

                      

تفسیر SR: عدد به دست آمده از فرمولهای بالا که به عنوان ضریب شدت حادثه شناخته می شود به این معنا است که در مدت معین به ازای هر 1000 ساعت کار (یا طبق فرمول انجمن آمریکایی بررسی حادثه یک میلیون و طبق نظر سازمان ایمنی و بهداشت آمریکا دویست هزار) کل آن شرکت این مقدار روز توقف تولید داشته است. برای هر نوع از کار افتادگی یا آسیب تعداد روزهای معینی در نظر گرفته شده است که بایستی به جداول مربوطه مراجعه نمود. همچنین به توصیه کنفرانس بین المللی آمارگران در سال 1974 روزهای تلف شده مربوط به فوت هر کارگر معادل 7500 روز می باشد. به عقیده متخصصان ایمنی و حفاظت صنعتی، در صورتی که ضریب شدت حادثه در کارخانه یا کارگاهی زیر یک باشد، آن کارخانه از نظر رعایت اصول ایمنی خوب بوده است.

میزان بروز حادثه (IR- Incidence Rate): از طرف سازمان بین المللی کار برای سازمانهایی که محاسبه ضریب تکرار و ضریب شدت حادثه، به علت نبود اطلاعات لازم در مورد مجموع ساعات کار کلیه کارگران و روزهای تلف شده به علت حادثه، مقدور نمی باشد محاسبه این میزان پیشنهاد شده است.

IR=

(تعداد حوادث در مدت معین) ×1000

حد متوسط کارگران در معرض خطر در همان مدت

نحوه محاسبه: مجموع حوادث در مدت معین ضربدر هزار تقسیم بر حد متوسط کارگران در معرض خطر در همان مدت معین

تفسیر IR: عدد به دست آمده از فرمول بالا که به عنوان میزان بروز حادثه شناخته می شود به معنای این است که به ازای هزار ساعت کاری از مجموع کارگران موجود در یک سازمان چند نفر آنها دچار حادثه شده اند و وقوع حادثه در سازمان به ازای هزار ساعت کاری چقدر شایع است.

شدت تکرار حادثه (FSI- Frequency Severity Indicator):

ضریب تکرار حادثه و ضریب شدت حادثه به تنهایی برای مقایسه عملکرد وضعیت ایمنی و بهداشت شرکتها کافی نیست. لذا در بررسی مقایسه ای از شاخص شدت تکرار حادثه استفاده می شود که حاصل ترکیب ضریب شدت حادثه و ضریب تکرار حادثه می باشد.

  نحوه محاسبه FSI:

جذر تکرار حادثه در شدت حادثه بخش بر هزار

   تفسیر FSI:

عدد به دست آمده از فرمول بالا نشان دهنده آن است که به ازای هزار ساعت کاری مضرب شدت و تکرار حادثه چه تغییراتی داشته اند. به عبارت دیگر تغییرات هر یک از این ضرایب را در هم ضرب نموده و اثر این تغییرات را نشان می دهد. به این معنا که در یک ماه شاید شاخص تکرار حادثه عدد بالایی باشد ولی چون میزان استراحت حاصل از حوادث کم بوده شدت حادثه عدد بالایی به دست نیامده باشد. در این صورت تکرار حادثه به تنهایی نمی تواند معیار خوبی برای نشان دادن وضعیت ایمنی در آن ماه باشد و بهتر است ترکیبی از شدت و تکرار را به عنوان معیار انتخاب کرده و تفسیر نمائیم. و نیز در ماهی که تعداد حوادث کم بوده و عدد تکرار حادثه عدد پائینی است ممکن است حادثه فوت یا نقص عضوی به وقوع پیوسته باشد که منجر به بالا رفتن عدد شدت حادثه در ان ماه شده باشد. برای نشان دادن بهتر وضعیت ایمنی در آن ماه شایسته است از شاخص شدت تکرار حادثه استفاده شود.

  معیار مقایسه ای: به عقیده متخصصان ایمنی و حفاظت صنعتی، در صورتی که ضریب تکرار شدت حادثه در کارخانه یا کارگاهی زیر یک دهم (0.1) باشد، آن کارخانه از نظر رعایت اصول ایمنی خوب بوده است.

از طریق اطلاعات و آمار جمع آوری شده بهتر می‌توان به میزان خسارات جانی و مالی ناشی از حوادث و پیامدها و علل آن‌ها، چه در سطح کارخانجات، چه در سطح کل جامعه پی برد و در صدد اصلاح معضلات و پیشگیری از حوادث اقدامات مهمی انجام داد.

مطلب مرتبط بعدی:ایمن سازی محیط کار و حذف شرایط ...

مطلب مرتبط قبلی: پیشگیری از حوادث ناشی از کار