Online User مدیریت مواد - material management - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

مدیریت مواد - material management
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٩:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٤/۱٧
 

مدیریت مواد یکی از شاخه های مهم علم مدیریت تولید و عملیات است که به دنبال طراحی و پیاده سازی فرآیندهایی منظم و یکپارچه در خصوص چگونگی تهیه و استفاده از مواد مورد نیاز در صنعت است. هدف اصلی مدیریت مواد، کاهش هزینه ها و استفاده موثر از مواد در هر سطحی از تولید در صنعت یا کارخانه مورد نظر است. این بخش از مدیریت تولید یعنی مدیریت مواد خود شامل زیر شاخه هایی مانند خرید مواد، انبارداری و نگهداری از مواد، کنترل موجودی، جابجایی مواد، استاندارد سازی و ... می باشد.

 

برای مطالعه متن کامل روی "ادامه مطلب" کلیک کنید.

(1000 کلمه)

مطلب مرتبط بعدی: برنامه ریزی و کنترل مواد در مدیریت مواد

مطلب مرتبط قبلی: رابطه فرآیند جابجایی مواد و چیدمان کارخانه


قلمرو بکارگیری مدیریت مواد

مدیریت مواد را به شکلی جامع و کامل به صورت زیر می توان تعریف نمود:

«فرآیندی که مسئولیت برنامه ریزی، یافتن منابع، خرید، حمل و نقل، ذخیره سازی و کنترل مواد مورد نیاز کارخانه را به شیوه ای بهینه بر عهده دارد که با کاهش هزینه ها، زمینه ارائه خدمات زود هنگام به مشتری را فراهم می آورد.»

از تعریف ارائه شده می توان به این نتیجه رسید که مدیریت مواد دارای قلمرو بسیار گسترده است. به منظور آشنایی بهتر با مدیریت مواد، حوزه های کاری این مدیریت را به صورت زیر تقسیم بندی می کنیم: 

  1. برنامه ریزی و کنترل مواد: بر اساس برنامه تولید و پیشبینی تقاضا می توان برنامه ریزی و کنترل موارد را انجام داد. در برنامه ریزی و کنترل مواد قطعات و ابزارآلات مورد نیاز برای تولید برآورد می شود، بودجه لازم برای مواد تعیین می گردد، سطح موجودی مورد نیاز تخمین زده می شود، سفارشات تهیه مواد زمان بندی می گردد و بر کارایی و درستی کل تصمیمات اتخاذ شده در این مراحل، نظارت و کنترل صورت می گیرد.
  2. فرآیند خرید: در طی این فرایند منابع و مراکزی که مواد باید از آنها تامین شوند انتخاب می گردند، شرایط و ضوابط خرید مشخص می شود، ترتیب سفارشات خرید تعیین می گردد، نحوه پیگیری سفارش مدون می شود، اصول و ضوابط رابطه با تامین کنندگان تعیین می شود، در رابطه با شیوه پرداخت تصمیم گیری می شود، بر عملکرد تامین کنندگان نظارت می شود و تامین کنندگان ارزیابی و رتبه بندی می شوند.
  3. مدیریت انبار: این مرحله نیز شامل کنترل فیزیکی مواد، انتخاب درست محل انبار و شیوه ذخیره سازی، آماده سازی انبارها، حداقل سازی صدمات و خرابی مواد در اثر حمل و نقل یا گذشت زمان، تهیه و نگهداری اسناد انبار شامل لیست موجودی و دفتر ثبت ورود و خروج و نگهداری از محل و موجودی ها می گردد. یکی دیگر از مسئولیت های این فرآیند تایید فیزیکی مواد و تطبیق آن با شرایط سفارش داده شده است. باید به خاطر بسپارید که انبارها و مدیریت بر آنها یکی از بخش های حیاتی و مهم در مجموعه فرآیندهای عملیاتی یک کارخانه هستند.
  4. مدیریت و کنترل موجودی: اصطلاح موجودی عموماً به مواد موجود در انبار و یا به منابعی که استفاده نشده اند اطلاق می شود. اما با نگاهی علمی تر می توان گفت مدیریت مواد کلیه فرآیندهای تولید از لحظه ورود مواد اولیه تا لحظه خروج محصولات را شامل می شود و موجودی شامل مواد اولیه موجود در انبار، قطعات و محصولات میانی که در مسیر تولید قراردارند و همچنین محصولات نهایی تولید شده ای می شود که در انبار شرکت نگهداری می شود و هنوز به فروش نرسیده اند. با توجه به اینکه بازه زمانی بین ورود مواد و خروج محصول در صنایع مختلف با توجه به دوره زمانی تولید آن صنعت، شکل و فرم خاص خود را دارد و می تواند در صنایع مختلف بسیار متفاوت باشد، لازم است از ذخایری از انواع مختلف موجودی به عنوان بافر بین عرضه و تقاضا استفاده گردد. با مدیریت درست موجودی – از هر نوع که باشد- می توان یک سیستم تولید اثر بخش داشت و از کمترین میزان توقف کار برخوردار بود.
  5. دیگر کاربرد های مرتبط:
    1. سه گانه S)
      1. استاندارد سازی (Standardization): در بسیاری از کارخانه ها ممکن است انواع بسیار مختلف و متفاوتی از قطعات از لحاظ اندازه، جنس، شکل و ... مورد نیاز باشد. فرآیند استاندارد سازی به این نکته توجه دارد که چگونه با استفاده از تکنیک های مطرح در این زمینه، حداکثر محصولات را از حداقل مواد، قطعات، ابزارها و فرایندها تولید کند. این مرحله به تدوین استانداردها، تعیین اندازه ها و ابعاد، تشکیل قطعات هم خانواده و تولید طراحی قطعات به نحوی که بتوان از آنها در بیش از یک منظور استفاده نمود می پردازد.
      2. ساده سازی (Simplification): مفهوم ساده سازی بسیار به استاندارد سازی نزدیک است. ساده سازی فرایند کاهش میزان تنوع در قطعات و محصولات تولید شده است. در این مرحله سعی می شود تعدد محصولات، مراحل مونتاژ، اختلاف جنس مواد و ... تا حد ممکن کاهش یابد.
      3. تعیین مشخصات (Specifications): در این مرحله سعی می شود نیازها و خواسته های مشتری به صورت دقیق فرموله شوند و مشخصات و خصوصیات محصول، فرآیند یا خدمت تدوین و تا حد امکان کمی و قابل ارزیابی گردد. برای مثال تعیین مشخصات لوله تولیدی در یک کارخانه لوله سازی از جمله اینکه قطر داخلی آن با 0/1±2 سانتیمتر، قطر خارجی آن 0/2±4 سانتیمتر و طول آن 0/5±10 سانتیمتر باشد، نتیجه این مرحله است.
    2. تحلیل ارزش: تمرکز موضوع تحلیل ارزش بر روی شناسایی هزینه هایی است که در اثر مشخصات و خصوصیات غیر ضروری و غیر موثر تحمیل می شوند. تحلیل ارزش در آخرین مرحله دوره زندگی محصول یعنی دوره بلوغ کالا نقش خواهد داشت زیرا در این مرحله، تحقیق و توسعه نقش مثبتی در بهبود اثربخش کاربردهای محصول و یا افزودن کاربرد جدیدی به آن ارائه نخواهد کرد.
    3. ارگونومی (مهندسی انسانی): عوامل انسانی کار یا همان مهندسی انسانی به سیستم هایی می پردازد که انسان و ماشین رابطه تنگاتنگی دارند. ارگونومی در حقیقت طراحی وظایف نیروی کار انسانی، نظام ارتباط انسان با ماشین و نحوه انجام موثر برخی کارها از جمله ارائه اطلاعات به حسگرهای انسانی، کنترل کنندههای عملیات انسانی و سیستم های پیچیده ماشین – انسان می باشد.

در مطالب مرتبط بعدی، کلیه موارد اشاره شده در بالا را با ذکر جزئیات بیشتری تشریح خواهیم نمود.