Online User عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت اول) - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت اول)
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٢:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٢
 

عوامل فیزیکی موجود در محیط کار می توانند تاثیرات سوء جسمانی و روانی بر روی انسان گذاشته و موجب بروز بیماری هائی شوند . در این فصل ما تاثیرات عوامل محیطی را بر روی انسان و کارش مورد مطالعه قرار می دهیم . در صفحات بعدی عوامل متعددی مانند نور ، سر و صدا ، ارتعاشات ، رنگها ، دما ، هوا ، تشعشعات ... و تاثیراتشان بر روی انسان و کارش مورد مطالعه قرار خواهند گرفت .

 نور و روشنایی

این پدیده از جهت تاثیری که بر چشمان و دید انسان می گذارد قابل بررسی می باشد ولی تاثیرات پوستی ( مانند سوختگی ) ، روانی ( خستگی ، عدم تمرکز ، استرس ... ) ... آنرا نیز نباید نادیده گرفت .

دید کافی در محیطهای کاری به عوامل مختلف زیر بستگی دارد .

  • روشنایی سطحی جبهه صورت
  • کنتراست
  • زاویه دید
  • فاصله اشیاء
  • مدت رویت اجسام

روشنایی سطحی جبهه صورت = شدت روشنایی × فاکتور انعکاس

بنابراین در فرمول بالا هر چقدر شدت روشنائی بیشتر باشد دید بهتر می شود ، و همچنین هر چقدر میزان انعکاس نور بیشتر باشد دید بهتر می شود ، رنگ اشیاء در انعکاس نور و مشاهده آنها تاثیر دارد ، یعنی هر چقدر رنگها روشنتر باشد نور بیشتری پس می دهند و بهتر به چشم می آیند .

 کنتراست : هر چقدر تباین شیئی با زمینه اش بیشتر باشد آن شیئی بهتر روئیت می شود . کنتراست به تضاد نور منعکس شده از جسمی نسبت به زمینه اش می گویند .

هر چقدر این تضاد بیشتر باشد ، جسم بهتر رویت می شود ، مثلا دکمه و یا کلید راه اندازی یک ماشین صنعتی باید با رنگ آن ماشین کنتراست زیاد داشته باشد تا بخوبی رویت گردد . از طرف دیگر کنتراست بین روشنائی در محل کار و شدت نور در جبهه صورت نباد زیاد بزرگ باشد . شدت نور در محیط کار از مقادیر کنتراست زیر نباید تجاوز کند .

  • بین نقطه دید و حواشی آن : یک سوم
  • بین نقطه دید و کل فضای کار : یک دهم

بنابراین تابش نور شدیدتر به سوژه کار ، یا محل کار ایجاب می کند که نور عمومی محیط کار نیز تا حد معینی بالا رود .

زاویه دید : در صورتیکه جسم در داخل زاویه 110 درجه از وضع عمودی شخصی قرار گیرد ، بخوبی دیده خواهد شد . اجسامی که خارج از این زاویه باشند ، معمولا در مید ان دید واقع نیستند و انسان برای دیدن آنها احتیاج به حرکات اضافی اندامهای خود دارد .

فاصله اشیا ء: هر چقدر فاصله اشیاء از چشم بیشتر باشد ، امکان دید کمتر می شود بعلاوه چون به نسبت مجذور فاصله از شدت نور کاسته می شود . لذا هر قدر شیئی دورتر باشد ، نورمنعکس از آن کمتر به چشم می رسد  و شناسائی آن مشکلتر می شود .

مدت رویت اجسام : حداقل زمانی که یک شیئی قابل رویت است 7% ثانیه است ولی برای تشخیص آن حداقل 17/0 ثانیه زمان لازم است . بنابراین اجسامی که بسرعت از جلوی چشم می گذرند مانند اجسام نصب شده روی ماشینهای چرخشی قابل رویت و تشخیص نیستند .

واحدهای شدت نور :

برخی از واحدهای متداول مربوط به روشنایی بشرح زیرند :

FOOT-CANDLE  فوت کندل : واحد شدت نور بوده و برابر است با مقدار روشنائی که یک شمع استاندارد ( بقطر 5/2 سانتیمتر ) از فاصله یک فوت به یک سطح میدهد

( هر فوت = 12 اینچ ، هر اینچ = 54/2 سانتیمتر )

LUMEN لومن : واحد مقدار یا کمیت نور می باشد و عبارت است از مقدار نور ی که یک سطح کروی برابر با یک فوت مربع با شدت یک فوت کندل روش می نماید .

LUX لوکس : واحد شدت نور بوده و برابر است با جریان یک لومن در روی سطحی معادل با یک متر مربع

پست مرتبط بعدی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت دوم)

پست مرتبط قبلی: جنبش جامعه شناسی سازمانی