Online User عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت دوم) - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت دوم)
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٤:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٤
 

اهمیت نور در کارها 

تامین نور کافی و مناسب در کارگاهها ، ادارت ، .... نتایج زیر را ببار می آورد .

  • میل و رغبت کار در کارگران و کارکنان افزایش می یابد .
  • دقت در کار بیشتر می شود .
  • از میزان اشتباهات و حوادث در کار کاسته می شود .
  • نتیجه و حاصل کار مطلوبتر و افزوده می گردد .
  • سلامتی چشمان و قدرت بینائی کارکنان حفظ می گردد و فشارهای عصبی و خستگی کمتر می شود .

منابع نور : برای روشنائی از دو منبع نوری می توان استفاده کرد .

  • منبع طبیعی مانند نور خورشید
  • منبع مصنوعی مانند نور چراغ

برای استفاده از نور طبیعی در کارگاهها و دفاتر نکات زیر را باید رعایت کرد :

به اندازه کافی پنجره در دیوارها و در سقفها نسبت به مساحت کارگاه پخش باشد . نسبت سطح پنجره ها به مساحت کف کارگاه برای داشتن نور یکنواخت بشرح زیر است :

کارهای ظریف :                    یک سوم تا یک پنجم

کارهای معمولی :                  یک پنجم تا یک هفتم

انبارها و راهروها :                  یک دهم

البته این نسبتها بستگی به جهت تابش نور و عوامل دیگری نیز دارد .

  • پنجره ها بایستی حتی الامکان نزدیک به سقف ( حداکثر 25 سانتیمتر ) تعبیه شده باشند تا از نور خورشید استفاده بیشتری شود .
  • در بالای پنجره ها سایبان و در جلوی آنها کرکره نصب شود تا نور قابل تنظیم شدن باشد و از نور زدگی جلوگیری شود .
  • رنگ سقف به رنگ روشن و دیوارها و کف بتدریج تیره تر باشند تا باعث چشم زدگی و خیرگی نشود .

در صورتیکه استفاده از نور طبیعی مقدور نباشد ... (در ادامه مطلب میزان مناسب نور در محیط های مختلف و بیماریهای ناشی از نور را بخوانید)

پست مرتبط بعدی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: ارتعاشات (قسمت اول)

پست مرتبط قبلی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: نور و روشنایی (قسمت اول)


یا نور طبیعی کافی نباشد و یا در ساعات شب می توان از نور مصنوعی استفاده کرد . برای استفاده از نور مصنوعی به نکات زیر باید توجه نمود .

  • رنگ نور مصنوعی باید تا حد امکان به روشنایی روز نزدیک باشد .
  • چراغها بطور ثابت روشنائی بدهند و به فواصل مناسبی نصب شده باشند .
  • بطور مستقیم نور بصورت نتابد و لامپهای اضافی در سمت چپ محل کار نصب شده باشند تا در صورت لزوم بدون ایجاد سایه نور برسانند .
  • به همه نقاط بطور یکنواخت نور برسد و باعث ایجاد کنتراست ، سایه روشن و نقاط تاریک نشوند .
  • لامپها بایستی طور ی نصب شوند که باعث خیرگی و نورزدگی ، یعنی یا در جهت موازی با دید نصب شوند و یا اگر در جلوی دید هستند ، حداقل یک زاویه 30 درجه ای با سطح دید بسازند .

جدول زیر میزان مناسب نور را برای کارهای مختلف مشخص می کند :

  • کارهائی که بدقت چشمی زیاد احتیاج ندارد                        80 تا 100 لوکس
  • فعالیتهای سبک از نظر وظیفه دید باکنتراست             120 تا 250 لوکس

در کارگاهها :

  • فعالیتهای چشمی روی قطعات کار
  • متوسط                                                                    250 تا 500 لوکس
  • فعالیتهای چشمی روی قطعات ظریف                         500 تا 750 لوکس
  • فعالیتهای چشمی روی قطعلات خیلی ظریف                750 تا 1000 لوکس

در ادارات :

  • اتاقهای کار معمولی                            150 تا 250 لوکس
  • اتاقهای نقشه کشی                                                   300 تا 500 لوکس

در منازل :                                                        100 تا 200 لوکس

در مدارس :                                                      150 تا 200 لوکس

فعالیتهای چشمی فوق العاده دقیق :                  1000 تا 3000 لوکس
فعالیتهای خاص مثل عمل جراحی :                 5000 تا 100000 لوکس

بیماریهای ناشی از نور :

 نور زدگی : نور زدگی موقعی بوجود می آید که شدت تابش و نفوذ نور به جبهه صورت بقدری زیاد باشد که تطابق چشم دیگر امکان پذیر نباشد و با این ترتیب ظرفیت دید کم یا زیاد ، بشدت نزول می کند . عکس العمل طبیعی تطابق به شدت روشنائی بستگی دارد . در روشنایی ضعیف حداکثر نقطه دید به چشم نزدیک و حداقل از آن دور می شود و در عین حال سرعت دقت و تطابق کم می شود . در روشنایی های با شدت بالا نیز این عمل مختل می گردد ( در صورتیکه نفوذ مستقیم نور به جبهه صورت بالا باشد ) . برای مبارزه با نور زدگی در محل کار بایستی قواعد زیر را مورد توجه قرار داد:

  • بالا رفتن میزان نور عمومی در محل کار خطر نور زدگی پایین می آید .
  • منابع نور زدگی باید حتما با خط دید زاویه ای بزرگتر از 30 درجه بسازند یا اینکه در موازات خط دید قرار بگیرند .
  • در صورتیکه از لامپهای بخار ناتریوم یا بخار جیوه و یا از لامپهای هالوژن استفاده می شود ، باید حتما از تابش مستقیم آنها به جبهه صورت بوسیله حفاظت هایی جلوگیری کرد .

در برخی از محیطهای کاری ، نور تابیده شده از کوره های مخصوص و بعضی از عملیات صنعتی و یا تابش بیش از حد نور خورشید می تواند زیان بخش بوده و عوارضی ایجاد نماید . در این مورد می توان از اشعه ماوراء بنفش و از اشعه مادون قرمز نام برد .

اثر اشعه مادون قرمز : در بعضی از مشاغل مانند ذوب شیشه برای بلور سازی و ذوب فلزات در کوره های مخصوص که اشعه مادون قرمز ایجاد می گردد ، نگاه مستمر و بدون حفاظ این تشعشعات باعث حرارت بدن عدسی چشم و تولید آب مروارید می شود . بنابراین لازمست که از عینکهای مخصوص فیلتری استفاده گردد و در جلوی کوره های ذوب فلزات و ذوب شیشه حفاظتهای آلومینیومی که نور را منعکس می کنند نصب گردد .

 اثر اشعه ماوراء بنفش : کارگرانی که به اقتضای شغلشان مجبورند ساعات متوالی در روز زیر تابش نور مستقیم آفتاب کار کنند ( مانند کارگران ساختمانی یا کشاورزی) ، بر اثر تابش اشعه ماوراء بنفش نور خورشید در معرض سوختگیهای درجه 1 و 2 و ابتلا به سرطان پوست قرار می گیرند . این کارگران باید بوسیله کرم های مخصوص قسمتهای برهنه بدن خود را حفاظت کنند و یا با کلاههای سایبانی از آفتاب زدگی جلوگیری کنند . در ضمن کارگرانجوشکار نیز که با استفاده از دستگاههای جوش الکتریکی و الکترودها تولید اشعه ماوراء بنفش می کنند اگر از چشمان خود محافظت نکنند در معرض تولید آلرژی ، ریختن اشک مداوم ، خارش و سوزش چشمها و تورم آنها قرار می گیرند .