Online User عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سر و صدا (قسمت اول) - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سر و صدا (قسمت اول)
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٢:٥٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱۸
 

به هر نوع صدای ناخوشایندی سر و صدا می گویند که آزار دهنده می باشد . بنابراین به صدای موسیقی که از ملودی و وزن خاصی برخوردار است ، سر و صدا نمی گویند . معمولا گوش انسان و حس شنوائی او در مقایسه با سایر اندامهای حسی در هنگام کار نقش محدودتری بازی می کنند ، و فقط کارهای معدودی هستند که برای انجام آنها بیک حساسیت بالای شنوائی نیاز است . با اینکه اهمیت حس شنوائی انسان در محیطهای کاری نسبت به سایر حسها کمتر است ، اما تجربیات و تحقیقات متعددی نشان داده اند که سر و صدا در محیطهای کاری تاثیرات بسیار نامطلوبی را از نظر فیزیولوژیکی و روانی بر روی انسان می گذارد و بازدهی کار او را به میزان قابل توجهی پائین می آورد .


مثلا بر اساس تجربیات ( گریورد GRIWORLD )با کاهش 5/14 درصد از سرو صدای کارگاهی بازده کار 8/8 درصد افزایش یافته و از اشتباهات ماشین نویس ها 29% کاسته شده است . وی نتیجه میگیرد که کاهش سر و صدا باعث بالا رفتن میزان تمرکز حواس انسان در کارش می شود . بازدهی را افزایش می دهد و حوادث و اشتباهات کاری را کاهش می دهد . ( لارد   ) نیز با اندازه گیری اکسیژن مصرف شده توسط ماشین نویسها مشاهده نمود که مصرف اکسیژن در گروهی که در محیط پرسر و صدا کار می کردند ، نسبت به گروهی که در محیط آرام به کار اشتغال داشته اند 19% بیشتر بوده است ، در حالیکه بازده کار 4% کمتر بوده است . او ثابت نمود که در محیط پرسر و صدا خستگی و استرس ناشی از کار بالاتر بوده و افزایش مصرف اکسیژن نیز معرف فعالیت بیشتر بدن در محیطهای پر سرو صدا است که نهایتا به کاهش بازدهی می انجامد . تحقیقات دیگری نیز نشان داده اند که سر و صدای زیاد باعث بالا رفتن تعداد ضربان قلب و شدت جریان خون می شود ( شاخص های استرس )

واحدهای صدا :  

از دیدگاه فیزیک ، صدا به ارتعاشات تحت فشار هوا اطلاق می شود . همانطور که در بخش ارتعاشات دیدیم ، واحد مقدار ارتعاش که به تعداد آن در ثانیه می گویند هرتز (HERTZ)  
می باشد . گوش انسان می تواند صداهایی را که فرکانس آنها بین 16 تا 20000 هرتز باشد را دریافت کند و به صداهایی که فرکانس آنها از 20000 هرتز بالاتر باشد اولتراسون یا ماوراء صورت می گویند .

منتهی  ، سطوح سوبژکتیو دریافت صدا یا بهتر بگوئیم سطح درک ذهنی صدا فقط به فرکانس آن بستگی ندارد ، بلکه به شدت آن نیز که اصطلاحا به آن فشار اکوستیک می گویند وابسته است .واحد اندازه گیری فشار آکوستیک ( میکروبار ) (MIGROBAR) است ، و هر میکروبار عبارت است از مقدار فشار وارده بر یک سانتیمتر مربع (وات بر سانتیمتر مربع ) . ولی برای ساده کردن درجات و کیفیت فشار آکوستیک از واحد لگاریتمی استفاده می شود که آنرا دسی بل (DECIBEL) می نامند ، که عبارت است از فشار نسبی که در رابط به پایینترین حد شنوایی انسان است .

 

1 DECIBEL=(2×10-4 M.BAR)1000 HZ

  • بر اساس مطالعات انجام یافته اصواتی که شدت آنها بین 30 تا 55 دسی بل هستند تقریبا صداهای طبیعی می باشند که انسان از شنیدن آنها ناراحت نمی شود .
  • بین 60 تا 90 دسی بل ، سر و صداها می توانند تولید فشارهای فیزیکی و عصبی بنمایند مثلا در موقع مطالعه شدت صدایی برابر با 60 دسی بل نیز می توانند آزار دهنده باشد ، در صورتیکه همین شدت صدا در یک کارخانه ریسندگی اصلا محسوس نیست .
  • محدوده بین صداهایی با قدرت 90 تا 120 دسی بل ، اگر د ر مدت زمان طولانی ادامه یابند ، میتوانند تولید اختلالات فیزیکی در شنوایی بکنند.
  • سرو صداهایی با شدت بالای 120 دسی بل حتی در مدت زمانهای کوتاه نیز باعث ضایعات آشکار شنوایی می شوند.

جدول زیر مدت مجاز قرار گرفتن کارگران در معرض سر و صدای پیوسته را نشان می دهد .

مدت روزانه سرو صدا بر حسب ساعت

میزان سر و صدا

16

80

8

85

4

90

2

95

1

100

یک دوم

105

یک چهارم

110

یک هشتم

115

 البته به غیر از فرکانس و شدت ارتعاشات صوتی ، عامل دیگری که در تاثیر پذیری انسان از صدا موثر است ارتفاع ارتعاشات می باشد که اصطلاحا به آن زیری و بمی صدا نیز می گویند . هر چه صوت زیرتر باشد ، زیان آن از صوت بم با همان شدت ( دسی بل ) بیشتر است .

پست مرتبط بعدی:عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سر و صدا (قسمت دوم)

پست مرتبط قبلی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: ارتعاشات (قسمت دوم)