Online User عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سرو صدا (قسمت دوم) - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سرو صدا (قسمت دوم)
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٥:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/٢٠
 

 کنترل سر و صدا :

به هنگام طراحی یک واحد صنعتی باید حتما مسئله صدای محیط کار در نظر گرفته شود و محاسبات لازم برای مشخص کردن میزان سرو صدای مجاز و کنترل آن و حفاظت افراد در مقابل آن بعمل آید . بطور کلی کنترل سر و صدا شامل سه اقدام مهم است :

  • کاهش صدا در منبع تولید آن
  • جلوگیری از انتقال و انتشار آن
  • حفاظت فردی .

 

در زیر بعضی از اقدامات لازم در جهت کاهش سر و صدا و کنترل آن و حفاظت فردی را از نظر می گذرانیم .

 کاهش سر و صدا در منبع تولید : این روش موثرترین راه کنترل سر و صدا است و شامل اقدامات زیر می شود :

  • ارجحیت دادن به خرید ماشین آلات صنعتی کم سر و صدا
  • معاینه منظم ماشین آلات صنعتی بوسیله دستگاههای صوت سنج و پیدا کردن فرکانسهای خطرناک از طریق تراز کلی صدا ، دستگاههای صوت سنج نه تنها میزان صدا را در ماشین مشخص می کنند بلکه از طریق ثبت ارتعاشات اشکالات موجود پی برده و معلوم می کنند که چه قطعاتی باید تعویض شوند تا هم ماشین درست کار کند و هم سر و صدای آن کاهش یابد .
  • تعویض موتور ماشین ( الکتریکی بجای دیزلی ).
  • در ماشین آلات الکتریکثی که بعلت شدت زیاد جریان برق موتور نشان داغ می کند معمولا دستگاه تهویه ای نصب شده است که با خنک کردن موتور ایجاد سر و صدا می کند می توان با جایگزین کردن تهویه های مدرن که با سرعت کم تر و صدای پائین تر کار می کند سر و صدا را به میزان قابل توجه ای کاهش داد .
  • قطعات لرزان و ارتعاش دستگاهها را باید بطور منظم محکم و یا تعویض نمود
  • در ماشینهای چرخشی با بالانس گیری قسمتهای گردنده آنها می توان ارتعاشات و سرو صدا را به حداقل رسانید .  با تعویض یا تعمیر چرخ دنده های نامرغوب و صافکاری نشده ( سائیده شده ) و روغنکاری صحیح ماشینها نیز صدا کم می شود .
  • با نصب یا تعویض خفه کننده های صدا در لوله ها یا کمپرسور ها یا اگزوز ماشین آلات می توان خروج هوا را بی سر و صدا تر کرد .
  • همانطور که در بخش ارتعاشات گفته شد با محکم کردن فونداسیونهای ماشین آلات یا با قرار دادن فنر در زیر پایه های ماشین آلات و یا ایجاد فونداسیونهای عایق با استفاده از لاستیک فشرده ، کائوچو، پشم و نمد ، سر و صدا و ارتعاش خیلی کم می شود .
  • با تعویض حفاظهای دور دستگاهها و استفاده از حفاظتهای مشبکی بجای حفاظتهای فلزی یکدست ، و یا با عایق بندی کردن حفاظتها از طریق پوشاندن آنها بوسیله مواد عایق یا نصب میله و چوب بر روی حفاظ برای کاهش ارتعاش و صدا ، می توان رزوئانس را تا حد قابل توجهی کاهش داد .
  • پوشاندن سطوحی که ابزار و لوازم یدکی و قطعات را بر روی آن پرت می کنیم به وسیله مواد عایق .
  • تعویض چرخهای حمل کننده ها ( مثلا استفاده از چرخهای لاستیکی بجای فلزی ) و روغنکاری منظم آنها .

کاهش سر و صدا از طریق جلوگیری از انتقال آن: معمولا به موازات اقدامات فوق کارهایی نیز برای جلوگیری از اشاعه صدا در محیط انجام می شوند که بشرح زیرند :

  • دور کردن محل تولید صدا ازافراد ، مانند استقرار ماشینهای اتوماتیکی که احتیاجی به حضور منظم کارگران را ندارند دور از محیط کاری آنها .
  • ایجاد سدهای عایقی بین ماشین آلات و اپراتورها
  • پوشاندن کف ، سقف و دیوارهای کارگاه از مواد مرتجع و جاذب مانند پشم شیشه ، سفالهای آکوستیکی و پنبه کوهی که با کم کردن بازآوایی ( رزونانس ) باعث کاهش سر و صدا می شود .
  • قرار دادن ماشین آلات در یک اتاقک عایق دار و جدا از اپراتورها .

حفاظت فردی : در محلهای کاری که کاهش سرو صدا در منبع تولید آن و یا از

طریق جلوگیری از انتشار آن امکان پذیر نیست ، بایستی حتما افراد را در مقابل سر و صدا حفاظت نموده و اقدامات زیر را انجام داد .

استفاده از پلاکهای گوش و در صورت لزوم از گوش بند .

قرار دادن اپراتور چند ماشین در یک اتاقک عایق دار و تهویه دار ( مثلا در صنایع ذوب فلزات موار از این طریق تا 36 دسی بل کاهش می توان داد ) .

معاینات منظم دوره ای با استفاده از دستگاهها دیاپازون یا ادیومتری .

بیماریهای شغلی ناشی از سر و صدا :

کاهش قدرت شنوایی از مهمترین اثرات پاتولوژیکی سر و صدا است که ممکن است موقت یا دائمی باشد .

الف- کاهش موقت شنوایی نسبت به شنوایی طبیعی ناشی از در معرض صدای بلند بودن در مدت کوتاه می باشد . زمان لازم برای بازیافت قدرت شنوایی کاهش یافته از چند دقیقه تا چند روز می باشد که بستگی به حساسیت فردی و شدت صدای وارد شده دارد .

ب- کاهش دائمی قدرت شنوایی می تواند ناشی از قرار گرفتن در معرض سر و صدای شدید در مدت زمان طولانی باشد که معمولا با کاهش موقت شنوایی شروع می شود .

مثلا بررسیهای انجام شده در یک کارخانه شیشه و گاز در سال 1362 توسط محققین دانشگاه امام حسین (ع) میزان سر و صدایی بالائی را نشان داد بطوریکه میانگین سر و صدا در بعضی از دستگاهها تا 106 دسی بل می رسید . نتایج بررسی همچنین نشان داد که اثرات سر و صدا موجب ناراحتیهای شنوایی شده است . یک تحقیق دیگر نیز در یک کارخانه داروسازی توسط شرکت داروسازی الهادی تهران ( مرکز بهداشت صنعت ) انجام شد که در آن از یک دستگاه صدا سنج و آنالیز مدل 223 دانمارکی استفاده گردید . تحقیقات مزبور نشان دادند که میزان سر و صدا در قسمتهای مختلف کارگاه بین 89 تا 93 دسی بل می باشد که ایجاد ناراحتیهای در میزان شنوایی کارکنان کرده است .

بالا بودن سر و صدا در محیط کار باعث بروز بیماریهای روانی مانند استرسهای شدید نیز می شود که خود باعث معضلات کاری دیگری مانند عدم علاقه بکار ، غیبتهای طولانی ،... می گردد . تحقیقاتی که در کارخانجات ذوب آهن اصفهان توسط سرویس بهداشت روانی کار انجام گرفته این مسئله را بوضوح نشان داده است ( از طریق شاخصهایی مانند میزان مصرف اکسیژن ، ضربان نبض ،... ) اقداماتی نیز در این کارخانجات جهت بهبود شرایط محیطی کار از نظر سر و صدا و حرارت انجام شده است .

پست مرتبط بعدی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: دما (گرما - قسمت اول)
پست مرتبط قبلی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: سرو صدا (قسمت اول)