Online User عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: فشار هوا - مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی Industrial Management

مدیریت صنعتی - تحقیق در عملیات - مدیریت تولید - ...

عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: فشار هوا
نویسنده : محسن رحیمی - ساعت ٧:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۳٠
 

یکی از عواملی که سلامتی فرد و میزان کارآیی او را تحت الشعاع خود قرار می دهد فشار هوا میباشد. هر چه ارتفاع از سطح دریا بیشتر باشد، فشار هوا در آنجا پائینتر و مقدار حجم اکسیژن در فضا کاهش می یابد. و بالعکس، هر چه ارتفاع از سطح دریا پائین تر باشد فشار هوا بالاتر می رود.این اختلالات در فشار هوا مخصوصا اگر به یک باره صورت بگیرد می تواند تاثیرات سوئی بر روی انسان و کارش بگذارد که در زیر به مطالعه آنها می پردازیم:

فشار هوا در مجاورت دریا 760 میلیمتر جیوه است . مقدار فشاری که بر هر سانتیمتر مربع از سطح بدن وارد می شود 1033 گرم و بر تمام سطح بدن در حدود 17 الی 20 هزار کیلوگرم است، اما چون بین فشار هوا و فشار مایعات و گازهای داخل بدن تعادلی وجود دارد ، این مقدار فشار براحتی تحمل می شود . هر چه ارتفاع محل کار از سطح دریا بالاتر رود فشار هوا پائینتر می آید بطوریکه در ارتفاع 5500 متری به نصف می رسد ، در ارتفاع 8000 متری به یک سوم و بالاخره 16000 متری به یک دهم می رسد . به همین میزان نیز از مقدار اکسیژن در هوا کاسته می شود و چون هوا در هنگام بالا رفتن منبسط می گردد از حرارت آن نیز کاسته می شود . کاهش حرارت هوا به نسبت ارتفاع در حدود 9.8 درجه سانتیگراد برای هر کیلومتر ارتفاع می باشد.

در ارتفاعات، علاوه بر کم شدن میزان اکسیژن ( مولکول O2) در هوا از فشار اکسیژن نیز کاسته می شود. بعلاوه در ارتفاعات مقدار اشعه ماوراء بنفش حاصل از تابش آفتاب نیز خیلی بیشتر از سطح دریا است. بنابراین، در ارتفاعات بعلت سردتر بودن هوا و کاهش فشار آن و پایین بودن میزان اکسیژن باید انرژی کمتری در هنگام کار مصرف گردد.

هر قدر از سطح دریا در عمق آب پائین تر برویم مقدار فشار هوا نیز افزوده می شود بطوریکه در عمق 40 متری فشار تقریبا 4 برابر فشار سطح دریا می باشد . بنابراین ،برای کار کردن در اعماق دریاها و رودخانه ها باید از وسائل مخصوص (لباس غواصی محفظه های مخصوص برای چند نفر ،...) استفاده شود. مثلا در اتاقکهای مخصوص کار در زیر دریا ، فشار هوا توسط لوله ای که به سطح دریا ربط دارد تنظیم می گردد و از آن طریق هوای خنک وارد محفظه می شود.

عوارض ناشی از فشار هوا: این عوارض بیشتر ناشی از اختلالات سریع فشار هوا در نتیجه بالا آمدن سریع از اعماق آب یا رفتن سریع به ارتفاعات می باشد . در زیر به عوارض ناشی از افزایش یا کاهش سریع فشار هوا اشاره می کنیم:

در حالت عادی تعادلی بین فشار هوا و گازهای موجود در بدن برقرار است. گازهای موجود در بدن یا به حال آزاد می باشند مانند آنچه که در حفرات بینی ، گوشها ، سینوسها یا معده و روده وجود دارد. یا در مایعات مختلف بدن بویژه خون به صورت محلول در آمده اند . در صورت کم شدن ناگهانی فشار هوای محیط ، گازهای موجود در بدن بحال انبساط در آمده و گازهای محلول در مایعات بدن مانند ازت ، اکسیژن و انیدرید کربنیک که در خون محلول هستند حالت گازی بخود گرفته و بصورت حبابهایی قصد خروج از مایعات را می کنند . گاز کربنیک از طریق ریه خارج می شود و اکسیژن بوسیله نسوج به مصرف می رسد ولی ازت همچنان بصورت حباب باقی می ماند و در نسوج مختلف پخش می شود از آنجا که قدرت بافت چربی برای جذب ازت پنج برابر سایر نسوج است ، بیشتر در نسوج چربی دار جذب می شود . در موقع صعود سریع به ارتفاعات بخاطر این مسئله حالت تنفس تنگی ، کرخی ، مورمور شدن اندامها سوزش و خارش پوست ، ناراحتی های گوارشی ، اختلالات در گردش خون ، اختلالات در گوشها ، سینوسها و در سیستم بینایی ،... به انسان حادث می گردند .

در شرایط کارکردن در اعماق دریاها  و در محفظه هایی که بنام ( کیسن ) (CAISSON) معروف هستند مسئله خیلی حادتر است و برای صعود به سطح آب باید حتما بتدریج و با توقفهای مکرر عمل شود در غیر اینصورت عوارضی که به اسم عوارض (کیسن) معروف هستند ایجاد می گردند . این ناراحتیها عبارتند از درد در سراسر بدن بخصوص در اطراف مفاصل ، استخوانها و عضلات (آرنج ، مچ ، زانو و ران )، سرگیجه و تهوع و استفراغ ، صدا در گوش ، و بالاخره بعلت جایگزین شدن حبابهای هوائی بصورت آمبولی درنقاط مختلف مغز ممکن است گاهی حوادث گوناگون عصبی و حتی مرگ بدنبال داشته باشد .

پیشگیری عوارض ناشی از ازدیاد فشار هوا: معمولا اقدامات احتیاطی و حفاظتی بیشتر برای کارگرانی بکار می رود که در اعماق آب دریاها بکار اشتغال دارند ، زیرا در ارتفاعات از آنجا که صعود در پائین آمدن بتدریج صورت می گیرد ،بدن خود را با اختلاف فشار هوا عادت می دهد و اشخاصی هم که مدتهای طولانی را در ارتفاعات می گذرانند از نظر فیزیولوژیکی خود را کاملا با شرایط محیطی تطبیق می دهند . برای کار در اعماق دریاها اقدامات زیر را باید رعایت کرد :

  • رعایت صحیح مدارج کاهش فشار با توجه به درجه فشار و مدت کار در هوای فشرده .هر وقت و به هر علتی علائم (کیسن) در کارگری دیده شود باید بلافاصله وی را در تحت فشاری برابر فشار محل کارش در نوبت قبلی قرار داد تا مجددا تمام گازهای پخش شده در نسوج در خون حل شوند و سپس طبق جداول مخصوص مقدار فشار را بتدریج کم کرد . معمولا در سواحل یا بنادر یا هر جائیکه کار در تحت فشار صورت می گیرد همیشه یک اتاقک با دستگاه مخصوصی برای بالا بردن فشار بمنظور معالجه وجود دارد تا احتیاجی به فرو بردن بیمار در اعماق آب برای معالجه نباشد .
  • محدود کردن ساعات کار با توجه به فشار هوای محیط
  • استخدام کارگران پس از معاینات دقیق و با توجه به کلیه مقررات پزشکی در
  • انتخاب کارگران لازم است که اشخاص چاق، مسن (بیش از 35 سال)، معتاد به  الکل، و مبتلایان به بیماریهای قلبی، ریوی، ... کنار گذاشته شوند .
  • معاینات پزشکی مرتب در مدتی که کار در هوای فشرده ادامه دارد . در این معاینات لازم است که از ریه ها و مفاصل بزرگ (ران ، شانه و زانوها) حتما سالی یکبار رادیوگرافی بعمل آید و این عمل تا 2 سال از اتمام کار در هوای فشرده ادامه یابد . پس از غیبت هایی که بعلت بیماریهای حتی جزئی مانند زکام پیش می آید حتما باید معاینات انجام شوند .
  • تعلیم دادن به کارگران درباره خطرات ناشی از کار در هوای فشرده و تنبیه افراد بی توجه، بی انضباط و متخلف

پست مرتبط بعدی:عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: آلودگی هوا (قسمت اول)

پست مرتبط قبلی: عوامل فیزیکی موثر در محیط کار: دما (سرما)